15 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ: Παγκόσμια Μέρα Κατά Του Καρκίνου Παιδικής Ηλικίας – Παγκόσμια Ημέρα ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης για τις ανάγκες παιδιών και εφήβων που πάσχουν από καρκίνο σε όλο τον κόσμο.

Ο καρκίνος της παιδικής ηλικίας είναι σπάνια νόσος δεδομένου του ότι αποτελεί μόνο το 0.5-1% των περιπτώσεων καρκίνου στον άνθρωπο. Στη χώρα μας υπολογίζεται ότι περίπου 300 παιδιά κάθε χρόνο προσβάλλονται από καρκίνο. Από αυτά 4/5 που έχουν έγκαιρη διάγνωση και πρόσβαση σε εξειδικευμένη θεραπεία μπορεί να ιαθούν. Έτσι, στις μέρες μας η μεγάλη πρόοδος στην Παιδιατρική Αιματολογία – Ογκολογία οδηγεί υψηλό ποσοστό παιδιών και εφήβων με καρκίνο στην μακρά επιβίωση ή την ίαση. Αυτό οφείλεται: α) στη βελτίωση της διάγνωση και σταδιοποίησης των ασθενών, β) στην πρόοδο των χειρουργικών μεθόδων, γ) στη σύγχρονη χημειοθεραπεία με συνδυασμούς φαρμάκων δ) στις νέες τεχνικές ακτινοθεραπείας, ε) στην πρόοδο της υποστηρικτικής θεραπείας, στ) στην ψυχοκοινωνική στήριξη και ζ) στην αλλαγή νοοτροπίας και τη συνεργασία.

Εν τούτοις, ο καρκίνος παιδιών και εφήβων εξακολουθεί να αποτελεί ένα σοβαρό νόσημα και δυνητικά απειλητικό για τη ζωή. Έτσι, η ενημέρωση των ασθενών πρέπει πάντα να είναι εξατομικευμένη και να έχει άμεση σχέση με την ηλικία, το γνωστικό στάδιο της εξέλιξης, την προσωπικότητα, το οικογενειακό τους περιβάλλον, καθώς και την οργανική και ψυχολογική κατάσταση στην οποία βρίσκονται τη δεδομένη στιγμή. Επιπλέον, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι συγκεκριμένες ανάγκες των παιδιών και εφήβων για πληροφόρηση και να παρέχονται εξηγήσεις µε ανάλογο τρόπο, ώστε να διευκολύνεται η αφομοίωσή τους.

Στην εποχή μας η θεραπευτική αντιμετώπιση παιδιών και εφήβων με καρκίνο πρέπει να είναι ολιστική, σφαιρική, σύνθετη και πολύπλευρη. Η εισαγωγή στο νοσοκομείο δυνητικά αποτελεί µια τραυματική εμπειρία τόσο γι’ αυτούς όσο και για την οικογένεια τους. Οι επιπτώσεις της νοσοκομειακής φροντίδας στον ψυχισμό των πασχόντων εξαρτώνται από την αλληλεπίδραση πολλών παραγόντων όπως είναι: ατομικοί, διαπροσωπικοί, περιβαλλοντικοί και οι παράγοντες που σχετίζονται µε την ίδια την φύση της αρρώστιας. Η χρόνια νόσος παρεμβαίνει στη συναισθηματική και κοινωνική εξέλιξη του παιδιού και του εφήβου, γεγονός που συνεπάγεται ιδιαίτερη – πολυεπίπεδη φροντίδα ταυτόχρονα. Αυτό επιτυγχάνεται µε τη συνεργασία της οικογένειας με την Ομάδα Υγείας, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών ψυχικής υγείας και των εκπαιδευτικών.

Οι ψυχολογικές ανάγκες του παιδιού ξεκινούν από την ανησυχία για την ασθένεια αυτή καθ’ αυτή (τι είναι, ποια τα συμπτώματα κλπ.), τη μελλοντική του κατάσταση σε σχέση µε τη νόσο και την ανησυχία σχετικά µε την οικογένειά του. Η οικογένεια που λειτουργεί ως ομάδα, αναθεωρεί διαρκώς και επαναπροσδιορίζει την ταυτότητα και τους στόχους της. Για την ψυχολογική προσαρμογή των ασθενών είναι αποτελεσματικές οι ψυχολογικές παρεμβάσεις που περιλαμβάνουν: την εκπαίδευση του ασθενούς και της οικογένειάς του, την συμβουλευτική καθώς και την ατομική και την ομαδική ψυχοθεραπεία. Όταν στόχος κάθε παρέμβασης δεν είναι πλέον η «θεραπεία» των πασχόντων, αλλά η επιδίωξη ανακούφισης και µέγιστης δυνατής άνεσης, τότε οι υπηρεσίες υγείας ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες των ατόμων σε οργανικό, ψυχολογικό, κοινωνικό, και πνευματικό επίπεδο.

Η θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου γίνεται σε εξειδικευμένα Παιδιατρικά Αιματολογικά – Ογκολογικά Τμήματα. Η διεπιστημονική Ομάδα κάθε τμήματος απαρτίζεται από εξειδικευμένους Παιδιάτρους Αιματολόγους – Ογκολόγους, εξειδικευμένο νοσηλευτικό προσωπικό, καθώς και άλλες ειδικότητες όπως Παιδοακτινοθεραπευτού – Ογκολόγου, Παιδοχειρουργού με εξειδίκευση στην παιδιατρική ογκολογία, φυσιοθεραπευτή, βιολόγου, παιδοψυχίατρου και παιδοψυχολόγου, διατροφολόγου, εργασιοθεραπευτή, διδασκάλου κ.α. Τα άτομα που πλαισιώνουν τις ομάδες, με εξειδίκευση, ευαισθησία και γνώση αναζητούν την πλέον αποτελεσματική θεραπευτική επιλογή για τον κάθε ασθενή, καθώς και την ψυχοκοινωνική στήριξη του ίδιου και της οικογένειάς του όχι μόνο κατά τη διάρκεια της θεραπείας του, αλλά και κατά τη μακρά περίοδο της αποθεραπείας.

Όπως είναι γνωστό, οργανωμένα Τμήματα Παιδιατρικής Αιματολογίας – Ογκολογίας στην Ελλάδα λειτουργούν στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και την Κρήτη, τα οποία είναι στελεχωμένα από έγκριτο – εξειδικευμένο προσωπικό προσφέροντας ολοκληρωμένη φροντίδα στο παιδί με καρκίνο. Οι ασθενείς αντιμετωπίζονται με βάση τις διεθνείς σύγχρονες προδιαγραφές. Οι πολυτιμότεροι αρωγοί των τμημάτων αυτών είναι οι υπάρχοντες Σύλλογοι Γονέων Παιδιών με νεοπλασματικά νοσήματα.

Στη Θεσσαλονίκη, ο σύλλογος ΛΑΜΨΗ δημιουργήθηκε το 1986, από μια ομάδα γονέων που μέσα στην ανατροπή της ζωής τους κατάφεραν να σταθούν όρθιοι και άντεξαν, διεκδικώντας ό,τι καλύτερο, όχι μόνο για τα δικά τους, αλλά για όλα τα πάσχοντα παιδιά. Οι άνθρωποι της ΛΑΜΨΗΣ αφιερωμένοι και ακούραστοι δεν μένουν θεατές των προβλημάτων, όπως έλλειψη εξοπλισμού, προσωπικού και οργάνωσης των Τμημάτων της Θεσσαλονίκης, αλλά παρεμβαίνοντας συστηματικά στις διοικήσεις των Νοσοκομείων. Κι ακόμη, πλαισιωμένοι από εθελοντές προσφέρουν ψυχοκοινωνική βοήθεια στις οικογένειες, συμβάλλουν στην ενημέρωση των μελών, και στην εθελοντική αιμοδοσία και δωρεά μυελού των οστών, όπως επίσης στην οργάνωση ψυχαγωγικών εκδηλώσεων και εορτών για τους μικρούς ασθενείς και τις οικογένειές τους.

Για την συνέχιση και την επίτευξη υψηλότερων ακόμη στόχων είναι επιτακτική ανάγκη όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς και κυρίως η πολιτεία να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων. Την τελευταία δεκαετία η μεγαλύτερη επανάσταση στη θεραπεία του καρκίνου είναι η κατανόηση της νόσου σε μοριακό επίπεδο η οποία οδηγεί στην εφαρμογή εξατομικευμένης θεραπείας. Τέλος, η τεχνητή νοημοσύνη (artificial intelligence) έχει μπει δυναμικά ως σύμμαχος στον αγώνα κατά του καρκίνου, ανοίγοντας νέες προοπτικές τόσο στην έγκυρη διάγνωση, όσο και τη θεραπεία.

15 Φεβρουαρίου 2026 Drs Βάσω Σίδη, Ιωάννα Φραγκανδρέα – Νίξον